TRİLYE
      Kırmızı kiremitler,
      Asırlık kliseler,
      Manastırlar,ayazmalar,
      Kutsal zeytin ağaçları,
      Barbunya balıkları,
      İncir ve üzüm bağları,
      Ve onu çok seven güleç yüzlü
      İnsanların yaşadığı,
      Güney Marmara'nın incisi güzel belde,
      Trilye'yi anlatmak için,
      kelimeler gerçekten yetersiz kalır.
      O'nu mutlaka görmek gerek...

   Trilye ve çevresi,antik çağlardan beri yerleşime açık olmuş ve Osmanlılarca fethedile
ne değin Rumların yaşadığı bir yerleşim bölgesi olma özelliğini sürdürmüştür.Orhan Bey,
1330 yıllarında Trilye ve çevresini Osmanlı topraklarına katmış,yerli Hristiyan halkın böl
gede kalmasına izin vermiştir.Trilye'ye daha sonra Anadolu'nun çeşitli yörelerinden Müs
lüman nüfus yerleştirilmiş,ancak çoğunluk Kurtuluş Savaşı'nın sonuna kadar yerli Hristi
yanlardan oluşmuştur.

   Trilye'de 1880'li yıllarda belediye kurulmuş,1886 yılında Hristofaroz Efendi ,1888 yılında Mehmet Hayri Efendi,1889 yılında Yorgi Efendi belediye başkanı olmuştur.1906 yılında yine Kalmari Sokrat isimli Rum ,Belediye Başkanlığına seçilmiştir.5 Kişilik Belediye Meclisinin tüm üyeleri Türkler ve Rumlardan oluşmuştur.Trilye'de 1908 yıllığına göre 820 hane bulunmaktaydı.
   19. yüzyılın sonlarında beldede 109 Türk,3657 Rum yaşamaktaydı.Bu tarihlerde Trilye'
de 19 Yağhane,2 hamam,3 okul ,1 Cami ve 7 klise vardı.Hristiyan kadim çağlarından iti
baren büyük ilgi gören Trilye ve çevresinde çok sayıda görkemli klise,manastır ve ayaz
malar inşa edilmiş,ancak bu yapılardan günümüze sadece 3 klise ve manastır ayakta kalabilmiştir.
   Osmanlılarca camiye dönüştürülen ve Fatih camii adını alan Büyük Klise ,duvarlarına tarihte ilk kez resim yapılan Kemerli Klise ,ev olarak kullanılan Dündar Evi(Yuannes Klisesi),bir de yemekhane olarak kullanıldığı için bu adla anılan klise günümüzde varlıklarını zor da olsa sürdürüyorlar.